آینده آمریكای لاتین

نوآم چوامسكی(77) محقق سرشناس زبان و از منتقدین بنام سیاست خارجی ایالات متحده آمریكا است. او از چهره­های شاخص چپ آمریكایی است. او تا چند سال پیش در جرگه كسانی بود كه رسانه­های گروهی آمریكا مایل به انتشار آثارشان نبودند. ولی از سال 2001 این روند دگرگون گشته است. الآن در سخنرانی­های او تعداد افرادی كه حضور می­یابند همیشه بیش از ظرفیت سالن سخنرانی است. اخیرا" نشریه نیویورك ­تایمز ماهانه شروع به درج مقالات او كرده است. نوآم چوامسكی خود را سوسیالیست آزادیخواه توصیف می­كند.

متن زیر برگردان نوشته­ایی از اوست كه اخیرا" در نشریه نیویورك تایمز به چاپ رسیده است.

پرنیان

آینده آمریكای لاتین

چشم­اندازهایی كه نشان میدهد كه اروپا و اسیا بطرف استقلال بزرگی می­روند, برنامه­ریزان ایالات متحده آمریكا رااز بعد از جنگ جهانی دوم نگران كرده است. این نگرانی­ها پا به پای اینكه "نظم سه­گانه", اروپا, آمریكای شمالی و آسیا, تكامل خود را ادامه میدهد, فقط افزایش می­یابد.

هر روز كه میگذرد آمریكای لاتین مستقل­تر میگردد. ارتباط آنها با آسیا تقویت میگردد, در حالی كه ابر قدرت حاكم از عدم موفقیت خود در خاورمیانه به تحلیل می­رود. یكپارچگی منطقه­ایی در آسیا و آمریكای لاتین سئوالی مهم و تعین كننده است, سئوالی كه به چشم واشنگتن حامل پیامی درباره جهانی خارج از كنترل است. انرژی كماكان عامل تعین­كننده در همه جا خواهد بود_ و همین انرژی هسته مركزی منازعه است.

بر خلاف اروپا چین نمی­گذارد كه واشنگتن او را بترساند. و باین دلیل است كه برنامه­ریزان ایالات متحده آمریكا از چین می­ترسند, و این امر حاوی وضعیت دشواری است: یك رودر رویی احتمالی با چین از طرف بخش صنعت و تجارت آمریكا, بخاطر وابستگی صنایع آمریكایی به چین بعنوان سكوی صادرات و بازار در حال رشد, ممانعت به عمل می­آید. به اضافه اینكه ذخیره اقتصادی چین كه گفته می­شود خود را در سطح ژاپن نزدیك می­كند, وارد عمل می­گردد.

در ژانویه پادشاه عربستان سعودی, ملك عبدالله, از پكن بازدید به عمل آورد. و انتظار می­رود كه همكاری اقتصادی بین چین و عربستان سعودی بزودی آغاز گردد. بر طبق وال استریت جورنال همكاری براساس " افزایش درجه همكاری و سرمایه­گذاری بین دو كشور در زمینه­های نفت, گاز و سرمایه" قرار خواهد گرفت. الان مقدار زیادی از نفت ایران به چین می­رود و در مقابل چین ایران را از نظر تسلیحاتی تغذیه می­كند, چیزی كه احتمالا" هر دو كشور به عنوان وسیله­ایی علیه دخالت آمریكا در نظر می­گیرند.

هند هم چندین امكان انتخاب دارد. آنها یا می­توانند با ایالات متحده آمریكا رابطه داشته­باشند , یا اینكه بخشی از بلوك مستقل­تر آسیا بشوند كه در حال تشكیل شدن است و هر چه قوی­تر به تولید­كنندگان نفت در خاورمیانه وصل می­گردند.

جانشین سردبیر نشریه هندو(The Hindu) , سیددارت وارادارجان ( Siddarth Varadarjan), اظهار داشته است كه" اگر قرن بیست و یكم, قرن آسیا خواهد بود, باید نقش منفعل قاره در بخش انرژی تغیر پیدا كند". كلید این امر در همكاری بین چین و هند قرار دارد. قراردادی در ژانویه در پكن امضائ شد كه راه را برای" یك همكاری در زمینه­هایی چون تكنولوژی, همچنین استخراج و تولید هیدروكربنات باز كرد". بر طبق وارادارجان این همكاری می­تواند به "تغیرات اساسی در حوضه جهان نفت و انرژی بیانجامد".

یكی دیگر از قدم­ها در این راه طرح­هایی است در مورد یك بازار نفتی آسیایی كه با یورو معامله می­كنند. این اقدام می­تواند تاثیر آشكاری بر بخش مالی بین­المللی و توازن قدرت در جهان داشته باشد.

دیدار بوش از هند كه اخیرا" به عمل آمد و تلاشی بود برای نگه داشتن هند در "داخل حریم" زیاد غافلگیرانه نبود. بعنوان یك طعمه بوش از جمله پیشنهاد همكاری­های اتمی بین دو كشور را داد.

در همین حین حكومت­های سنتر _ چپ در آمریكای لاتین در جریان است, از ونزوئلا تا ارژانتین. بومیان این منطقه فعالتر و با نفوذتر گشته­اند, خصوصا" در اكوادور و بولیوی. در اینجا نظرات مختلفی در مورد نفت و گاز وجود دارد. بعضی­ها معتقدند كه تولیدات باید كنترل ملی داشته باشد, در حالی كه دیگران به طرف توقف كامل تولید پیش میروند. تعداد زیادی از اعضای جنبش بومیان دلایل خوبی برای اینكه زندگی, جامعه و فرهنگ آنها داغان بشود فقط برای اینكه مردم در نیویورك بتوانند اتوموبیل­های خود را برانند, نمی­توانند ببینند.

ونزوئلا, تولیدكننده اصلی نفت در منطقه, در مقایسه با دیگر كشورهای آمریكای لاتین, رابطه نزدیكتری با چین دارد. آنها قصد دارند كه صادرات نفت خود را به چین افزایش بدهند_ بعنوان قدمی در جهت كاهش وابستگی خود به دولت آشكارا دشمن ایالات متحده آمریكا. ونزوئلا همچنین عضو سازمان" همكاری­های تجارت آزاد آمریكای جنوبی" شده است. این عمل از طرف نستور كیرچنر  ( Nestor Kirchner) رئیس جمهور آرژانتین, بعنوان نقطه عطفی در تكامل بلوك تجاری توصیف شده­است. لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا (Luis InacioLula da Silva), رئیس جمهور برزیل به عضویت ونزوئلا به عنوان یك" فصل جدید در یكپارچگی آمریكای لاتین" نگاه می­كند.

ونزوئلا علاوه بر ارسال سوخت به آرژانتین, تقریبا یك سوم از بدهی این كشور در سال 2005 را خریده است. این خرید بعنوان قدمی در جهت كوشش برای رها كردن كشورهای منطقه از زیر كنترل صندوق بین­المللی پول است, بعد از دو دهه انطباق دادن زیربنای كشورها بر اساس قوانینی كه موسسه­های مالی بین­المللی ( كه از طرف ایالات متحده آمریكا كنترل می­شوند) آنرا تجویز می­كردند.

در دسامبر 2005 قدم جدیدی در راه یكپارچگی در جنوب با به قدرت رسیدن اوو مورالس (Evo Morales) در بولیوی بعنوان اولین رئیس جمهور با سابقه بومی برداشته شد. مورالس خیلی سریع بعد از رسیدن به مقام ریاست جمهوری با ونزوئلا توافقنامه انرژی امضائ كرد. در نشریه فاینانشیال تایمز می­خوانیم كه:" انتظار می­رود كه این توافق­نامه­ها در جهت حمایت از رفرمهای رادیكالی كه در عرصه انرژی و اقتصاد در بولیوی به وقوع خواهد پیوست, است" . كشور بولیوی بعد از ونزوئلا دارای ذخایر عظیم گاز در آمریكای لاتین است.

رابطه بین كوبا و ونزوئلا بیش از هر زمان دیگری نزدیكتر است. دو كشور از امتیازات همدیگر استفاده می­كنند: ونزوئلا برای كوبا سوخت ارزان تهیه می­كند, در حالی كه كوبا برنامه­های ریشه­كنی بیسوادی را با فرستادن معلمین مجرب و كارآزموده اجرا می­كند. دكتر­های كوبایی با كیفیت بالا به تمام نقاط فقیر نشین ونزوئلا فرستاده می­شوند.

كمكهای پزشكی كوبا به نقاط دیگر فرستاده می­شوند. یكی از غمناك­ترین تراژدی­های معاصر زمین­لرزه­ایی بود كه پاكستان را در اكتبر 2005 لرزاند. با وجود تلفات بالای انسانی, كسانی كه از زلزله جان سالم بدر برده­بودند, می­بایستی از پس سرمای شدید زمستان بدون داشتن سرپناه, غذا و دارو, بر بیایند. جان چریان( John Cherian) در مجله هندی خط جبهه(Frontline), در مقاله­ایی می­نویسد: "كوبا ارسال كننده بزرگترین گروه دكتر و دیگر پرسنل پزشكی به پاكستان بوده است". كوبا همه مخارج را به تنهایی تقبل كرد( شاید با كمی حمایت از ونزوئلا). پروز مشرف(Pervez Musharraf), رئیس جمهور پاكستان " تشكر قلبی خود رابخاطر همدردی و شجاعت تیم پزشكی كوبایی" از فیدل كاسترو اظهار داشت. تیم پزشكی كوبایی شامل 1000 نفر می­شدند كه 44% از آنها  زن بودند.

جنبش مردمی مرتبا", خصوصا" در جنوب و همچنین در جوامع ثروتمند صنعتی, در حال رشد است. این گروه­ها اساس تكاملی را تشكیل می­دهند كه بطرف یك استقلال بزرگتر پیش می­روند, و بطرفی جهت­گیری می­كنند كه اكثریت جامعه به آن نیاز دارد.

پرنیان 29.03.2006