یادداشت های شتابزده – 2

در تدارک سومین گردهمایی سراسری (هانوفر، 18 تا 20 سپتامبر 2009)

سرکوب در ایران

و فعالیت در عرصه بین المللی

این نوشته را به یاد رفیق همبندم، بهنام کرمی تقدیم می کنم که خبر دردناک از دست دادنش را دریافت کردم. وقتی از بهنام می نویسم یا می گویم، لبخند همیشگی و مهرش به رفقای همبند، در ذهنم نقش می بندد. او از جان بدر بردگان کشتار سراسری 1367 بود و آن روزهای تلخ پس از کشتار، روزهای درخشش شخصیتش بود که توان قابل احترامش را در مقابله با چنین شرایط سهمناکی نشان می داد. امیدوارم، خانواده بهنام، من و سایر همبندیانش را در غم خود شریک بدانند و در این روزهای سخت ما را در کنار خودشان احساس کنند.

***

با انتشار اطلاعیه[1] شماره 2 و نیز برگزاری دو جلسه پالتاکی درباره گردهمایی سراسری درباره کشتار زندانیان سیاسی در ایران، مراحل جمعبندی نظرات رسیده و اعلام محورهای بحث های امسال در گردهمایی نزدیک می شود. برای تداوم مشورت با طیف وسیع تری از علاقمندان به کارهای مربوط گردهمایی سراسری در تاریخ 29 مارس جلسه پالتاکی دیگری برگزار خواهد شد که بیشتر به هم رایی و گفتگو درباره موضوعات پیشنهادی در گردهمایی آتی خواهد پرداخت[2].

همچون دو گردهمایی پیشین، مسائل، بحث ها و کارهای معوقه بسیاری در زمینه مبارزه با رژیم جمهوری اسلامی و برای آزادی زندانیان سیاسی وجود دارد که پرداختن به همه آن ها در یک گردهمایی سه روزه میسر نیست. طرح درستی از دستور کار گردهمایی سراسری زمانی میسر است از کلی گویی و ذکر انبوه خواسته ها، به سوی طرحی مشخص برای هر قسمت از ایده های مطرح شده حرکت کرد. درهم آمیختگی خواسته ها تحت عنوان "فعالیت بین المللی"، "دادگاهی کردن رژیم جمهوری اسلامی" و همکاری و همبستگی بین المللی برای دفاع از زندانیان سیاسی، در جریان بحث های چند سال اخیر و نیز پیشنهاداتی برای گردهمایی سوم مطرح شده است، باعث شد که این یادداشت را به این مسئله اختصاص دهم.

اینکه در "عرصه بین المللی کم کار شده است..." را تقریبا همه مدافعین حقوق زندانیان سیاسی توافق دارند، اما انتظارات و یا برنامه هایی که درپی آن مطرح می شود، به موضوعاتی متفاوت و بعضا با محتوایی متضاد اشاره دارد. به همین دلیل، بایستی هر کدام از اهداف و یا خواسته ها را کمی دقیق تر طبقه بندی کرد. 

بازتاب بین المللی کشتارهای سراسری در ایران

بخشی از پیشنهادات اشاره به کم کاری در زمینه روشنگری درباره وقایع سی ساله اخیر در ایران دارد. این که برای مخاطب غیرایرانی منابع و اسناد از زاویه دید پیشرو و چپ کمتر ارائه شده است. تجربیات مبارزه برعلیه رژیم جمهوری اسلامی و سرکوب وحشیانه این رژیم برای افکار عمومی بین المللی و نیروهای پیشرو به اندازه کافی توضیح داده نشده است و به همین دلیل برای جبران این کاستی ها بایستی فعالیت های خود را بین المللی کرده و رو به افکار عمومی جهانیان صحبت کنیم.

این واقعیتی غیرقابل انکار است که در زمینه انتشار کتاب و اسناد به زبان های دیگر، به ویژه زبان های رایج بین المللی، نظیر انگلیسی، اسپانیایی، فرانسه و آلمانی، جای کار بسیار خالیست. در این زمینه، در سالهای اخیر تلاش هایی انجام شده است که می توان به انتشار کتاب TONDAR  به زبان آلمانی[3]، زیستن در سرسرای مرگ (Living In The Antechamber of Death[4]) و We Lived to Tell به زبان انگلیسی[5] و نظایر آن ها اشاره کرد. با این وجود، این تلاش ها در مقابل انبوه اطلاعات تخریبی از سوی رژیم و اعوان و انصارش در عرصه بین المللی ناکافی است. امیدوارم که در گردهمایی، فضایی فراهم شود که بتوانیم بیشتر در این باره به مشورت و بهینه سازی روش های کاری در این زمینه بپردازیم. حضور متخصصان، مترجمین و نیز صاحبنظران در کنار هم، در روزهای گردهمایی مجالی برای ما فراهم می کند که تلاش ها در این زمینه را گامی دیگر به پیش ببریم. 

دادگاهی کردن جمهوری اسلامی

مسئله دیگری که در طول چند سال اخیر به انحای مختلف طرح شده، مسئله "دادخواهی" است. فعالیت هایی که منجر به شکل گیری "تریبونال بین المللی" شد تا جلساتی که در شهرها و یا کشورهای مختلف اروپا و امریکا به طرح "دادخواست" و پیگیری حقوقی کشتارهای رژیم جمهوری اسلامی اختصاص داده شده و می شود، نشان می دهند که این ایده، هنوز از پختگی کافی برای پیشبرد جدی برخوردار نیست. به دریافت من، طرح درست مسئله "دادخواهی" هنوز به درستی باز نشده است. دادخواهی صرفا امری "حقوقی" نیست، بلکه در سطح فردی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پیامدهایی بایستی داشته باشد که معمولا در بحثها به فراموشی سپرده می شود. درباره نوع پرداختن به دادخواهی، از لحاظ حقوقی نیز طرح جامع و مورد توافق عمومی وجود ندارد. از ایده استمداد از دادگاه های دولت های اروپا و امریکا، تا دادگاه راسل و یا دادگاه بین المللی لاهه در پیشنهادات دیده می شود. در کنار این پیشنهادات، دادگاه های مردمی و مستقل یا دادگاهی کردن دست اندرکاران رژیم جمهوری اسلامی مستقیما توسط مردم ایران نیز طرح می شود. فکر کنم هر ناظر منصفی، درک می کند که از کمیته برگزارکننده گردهمایی سوم، در طول روزهای گردهمایی انتظار "معجزه"ای نبایستی داشت. این کمیته فقط تلاش می کند که چنین مبحثی را ساختاری منسجم تر و روشن تر ببخشد تا قدمهای بعدی در این زمینه، از در هم گویی و التقاط فکری کمتری برخوردار باشد.

مسئله "بودجه" چنین کارزاری بنا به تجربه به سرانجام نرسیده تریبونال بین المللی، یکی از نقاط بحرانی خواهد بود که شدیدا بر نوع پیشبرد و ماهیت چنین جنبش دادخواهی ای سایه خواهد انداخت. من، به عنوان یکی از جان بدر بردگان از کشتار سراسری 1367، مخالف هرگونه همکاری و یا دریافت کمک از قدرتهای ارتجاعی و امپریالیستی برای پیشبرد مسئله دادخواهی هستم. برای مبارزه با ارتجاع حاکم بر ایران، دست به دامان ارتجاع دیگری نباید شد.    

برای روشن ساختن و تدقیق بحث ها در این زمینه، امیدوارم امکان تشکیل یک گروه کاری گسترده و قوی در ماه های تدارک گردهمایی سوم فراهم شود و نتایج اولیه و پیشنهاداتش را در روزهای برگزاری گردهمایی به جمع وسیع تر حاضرین در جلسه ارائه کند.

مسائل و پرسش های زیادی بایستی مورد بررسی قرار بگیرند که در زیر به برخی از آنها اشاره می کنم:

·                         نوع دادگاه؟ مسئله استقلال دادگاه؟ تعیین هدف از دادگاهی ساختن رژیم: محکومیت سیاسی؟ تاوان و یا غرامت؟ تثبیت آن به عنوان یک جنایت علیه بشریت؟

·                         مسئله تعیین وکلایی که پرونده را پیگیری کنند

·                         رعایت امنیت خانواده ها و جان بدربردگان از کشتارها که در این پروژه همکاری خواهند کرد

·                         روشن ساختن ساختاری که روند دادخواهی را پیگیری می کند و مسئله جلوگیری از نفوذ عناصر رژیم یا عناصری که از خود چهره ای بی ثبات در مبارزه پیگیر و مترقی برعلیه حاکمان و قدرت های جهانی نشان داده و یا می دهند.

·                         میزان دامنه و حد و مرزهایی پرونده کشتارهای رژیم را پیگیری می کند. آیا محدود به کشتارهای سیاسی است؟ آیا همه کشتارها و اعدام ها را در نظر دارد؟ آیا برای شروع کار بخش معینی را در دستور کارش قرار می دهد؟ (برای مثال کشتارهای دهه اول به حکومت رسیدن اسلامیون؟ یا فقط کشتار 1367؟)...

·                         تامین مسئله مالی، تضمین های کافی برای جلوگیری از سوء استفاده های مالی یا دست درازکردن به سوی منابع مالی دولتهای خارجی

·                         تعیین شاکی یا شاکیان؟ شکایت عمومی و سیاسی؟ کدام مراجع حقوقی مورد نظر هستند؟ مراجع حقوقی کشورهای اروپا و امریکا؟ مراجع حقوقی بین المللی؟ دادگاه های مستقل و مردمی؟

تشدید فعالیت ها در این زمینه زمانی اهمیت بیشتری می یابد که بدانیم؛ پس از گردهمایی سوم، کارهای تدارکاتی برگزاری جلسه ای بین المللی با همکاری مشترک نیروهای پیشرو کشورهای دیگر در آپریل 2010 در دستور کار ما قرار دارد.  با توجه به این امر، می توان در گردهمایی سوم حول مسئله دادخواهی، مشخص تر و وسیع تر بحث کرد. با توجه به اینکه هیئت ایرانی، عضو هیئت برگزارکننده سمینار بین المللی می باشد، انتظار می رود که هیئت نمایندگی ایران با نظرات و طرح های جامع تری در این کنفرانس بین المللی شرکت کند.

همبستگی بین المللی

عرصه مهمی که در "فعالیت های بین المللی" در سایه قرار می گیرد، همبستگی و همکاری بین المللی با سایر نیروهای پیشرو در جهان است. این امر اتفاقی نیست. فعالیت بین المللی از دیدگاه ناسیونالیستی پنهان و آشکار ایرانی، "فقط به این درد می خورد!" که ناسیونالیستهای ایرانی بروند و بگویند "لطفا به مشکل ما توجه کنید!" در این دیدگاه، زندان و سرکوب در کشورهای دیگر چندان اهمیتی ندارد و یا حداقل "اصلا با ایران قابل مقایسه نیست!". اینکه در زندان های ترکیه 300 زندانی در یک عملیات کشته می شوند، اینکه در زندان های کشورهای اروپایی و امریکایی ده ها و صدها زندانی سیاسی سالهاست در ایزولاسیون و زندان انفرادی بسر می برند، اینکه در السالوادور، گواتمالا، کلمبیا، شیلی، آرژانتین و... چه فجایعی رخ داده و می دهد، برای دیدگاه ناسیونالیستی قابل توجه نیست! فقط بقیه جهان باید با ما همدردی و همبستگی نشان بدهد. گفتگوهای زندان، از همان آغاز، از چنین شیوه ای پرهیز کرده است. مقابله با سرکوبگرانی که در ایران بیداد می کنند، جدا از مبارزه برعلیه حاکمانی نیست که مردم سایر کشورها را در انفرادی ها[6]، در نسل کشی های بی رحمانه و وسیع، در ترورهای خیابانی و یا سایر اشکال نابود می کنند، تا همچنان بر اریکه قدرت بمانند. به همین دلیل، حضور و همبستگی بین المللی زندانیان سیاسی ایران، در رسانه های ایرانی و یا مخاطبینی با رگه های آشکار و پنهان ناسیونالیستی مورد استقبال و یا پشتیبانی قرار نمی گیرد. در واقعیت امر، پرداختن به مسئله جنایات رژیم جمهوری اسلامی و توضیح سیستماتیک آن برای افکار عمومی جهان، بدون همکاری و همبستگی با نیروهای آگاه و پیشرو کشورهای مختلف میسر نیست و حضور فعالین ایرانی در کنفرانس های بین المللی، مجالی برای چنین کار توضیحی و روشنگرانه در زمینه ایران فراهم می آورد.   

برخی از نمونه کنفرانس های بین المللی که هیئت هایی از زندانیان سیاسی ایران و یا مدافعین دفاع از حقوق زندانیان سیاسی در آن حضور داشته اند و متاسفانه به اندازه کافی در رسانه های فارسی زبان به آن توجه نشده است:

·                         از اول تا پنجم آپریل 1999 در شهر برلین- آلمان کنفرانس همبستگی بین المللی و آزادی زندانیان سیاسی سراسر دنیا برگزار شد که در آن هیئت 15 نفره ایرانی در آن حضور یافت[7]. از جمله گروههای کاری در این کنفرانس "دادگاه سیاسی و دفاع"[8] به مسئله مشکلات حقوقی در ارتباط با دفاع از زندانیان سیاسی در کشورهای مختلف پرداخت.

·                         اولین کنفرانس بین المللی علیه ایزولاسیون، در آمستردام – هلند، 2002: با حضور بیش از 200 شرکت کننده از کشورهای – هلند، دانمارک، یونان، پرو، ترکیه، ایران، سوئد، آلمان، ایتالیا، اطریش،  فلسطین، اسپانیا، فرانسه، بلژیک، آمریکا، ایرلند، اردن و... برگزار گردید. یکی از فعالین سوسیالیست ایرانی  شرایط حاکم بر زندانهای ایران را برای حاضرین در این کنفرانس افشا نمود. موضوعات بحث این کنفرانس شامل نکات زیر بود:

·                                                 تاثیر ایزولاسیون بر زندانیان سیاسی

·                                                 چگونه برخورد کردن با ایزولاسیون در سطح بین المللی و محلی

·                                                 همبستگی بین المللی با زندانیان سیاسی

·                                                 تاثیر ایزولاسیون بر خانواده های زندانیان سیاسی

·                         سمینار بین المللی (یک روزه) درباره زندانیان سیاسی در ایران، فلسطین،ترکیه و زندانیان  سیاسی در اروپا در سپتامبر 2003 در کپنهاک – دانمارک برگزار گردید. در این کنفرانس یکی از فعالین گفتگوهای زندان، وضعیت سیاسی و زندانهای ایران را برای شرکت کنندگان در این سمینار تشریح کرد.

·                         دومین کنفرانس برعلیه ایزولاسیون، فلورانس – ایتالیا، 19 تا 22 دسامبر 2003: این کنفرانس با حضور زندانیان سیاسی سابق و خانواده زندانیان از ترکیه، ایرلند (ارتش آزادیبخش ایرلند)، آلمان (فراکسیون ارتش سرخ)، ایتالیا (بریگارد سرخ)، باسک، فلسطین و ایران تشکیل شد. موضوع مرکزی سمپوزیم گسترش مبارزه برعلیه ایزولاسیون بود که به طرز روزافزونی توسط حکومت ها در کشورهای مختلف برای شکنجه روحی و قطع تماس زندانیان سیاسی با یکدیگر به کار گرفته می شود. نمونه های فاجعه بار چنین زندان هایی را در کشورهایی نظیر ترکیه، فلسطین، ایران و زندان های تحت کنترل آمریکا (برا ی مثال گوانتانامو) و... می بینیم. در طول سه روز جلسات سمپوزیم، گزارشاتی از سوی وکلا، پزشکان و هیئت های نمایندگی از وضع زندان های مختلف ارئه شد. آنان به و یژه وضع زندان های ترکیه پس از حمله بی رحمانه پلیس و قتل بیش از 300 نفر از زندانیان، و شرایط زندانیانی که هنوز در اعتصاب غذا (اصطلاحی که از سو ی فعالین سیاسی ترکیه به کار برده می شود: "روزه مرگ") به سر می برند، پرداختند[9].

·                         از 20 تا 23 ماه مه 2004 "کنفرانس بین المللی پشتیبانی از زندانیان سیاسی" با شرکت بیش از 200 نفر از زندانیان سیاسی سابق و نیز فعالین مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی در  شهر "سن سباستین"- باسک برگزار شد. هیئت زندانیان سیاسی ایرانی از طرف گفتگوهای زندان در کنار مبارزین باسک، پورتوریکو، نیکاراگوا، کردستان، ترکیه، امریکا، ایتالیا، آلمان، اطریش، آرژانتین، پرو، ایرلند، افریقای جنوبی، فلسطین، صحرای غربی، تامیل، انگلستان، سوئد، دانمارک، کورس، کاتالونیا، گالیسی، اسپانیا، بلژیک، شیلی و... در طی این کنفرانس سه روزه در هفت گروه کاری به بحث و تبادل نظر درباره موضوعات زیر پرداختند[10]:

1-                       شاهدان عینی

2-                       مبارزه و همبستگی

3-                       مبارزه و حقوق

4-                       فراریان سیاسی

5-                       ذات زندان سیاسی به عنوان یک موضوع سیاسی

6-                       خصلت زندان و شرایط زندانیان سیاسی

7-                       همبستگی با زندانیان سیاسی و عفو عمومی

·                         پنجمین کنفرانس بین المللی علیه ایزولاسیون از  15 تا 18 دسامبر 2006، آتن – یونان  با حضور بیش 150 شرکت کننده از 17 کشور برگزار گردید[11]. نماینده گفتگوی های زندان در این کنفرانس شرکت کرد و درباره اوضاع سیاسی، شرایط حاکم بر زندانهای ایران و وضعیت حساس خاورمیانه و اهداف امپریالیستها در منطقه برای حاضرین در کنفرانس سخنرانی کرد. تم های بحث این کنفرانس شامل نکات زیر بود:

·                                                 دادگاههای سیاسی و جنایی کردن مبارزه دمکراتیک

·                                                 استفاده ایزولاسیون علیه زندانیان

·                                                 تاثیرات قانون علیه ترور بر مبارزات

·                         ششمین پلاتفرم بین المللی علیه ایزولاسیون ،بروکسل – بلژیک، 17 تا 14 دسامبر 2007: در این کنفرانس از  کشورهای مختلف جهان شرکت کردند – ترکیه، آلمان، مصر، دانمارک، فلسطین، کوبا، اردن، ونزوئلا، اسپانیا، آمریکای شمالی، ایرلند، ایران و...

تم های بحث کنفرانس شامل :

1 – مبارزه ضد امپریالیستی و آزادی بیان

2 – ایزولاسیون علیه کشورها، کشورهای اشغالی و بایکوت و محاصره

3 – جلسه عمومی، شرکت هئیت های بین المللی (سخنرانی و بحث) و پیام های همبستگی

4 – زندانیان امپراطوری (ابو غریب ،گوانتانامو و...)

5– موزیک ، گروه موزیک از ترکیه و هنرمندان بین المللی

6– نمایشگاه عکس از زندانیان سیاسی ترکیه و ایران

7– عدالت و حقوق فردی تحت قانون علیه ترور

8– آزادی فردی (مدنی)

9– اتحادیه های کارگری علیه سرکوب آزادی

10– کنفرانس مطبوعاتی و جمع بندی و بیانیه عمومی

·                    کنفرانس بین المللی برای همبستگی با زندانیان سیاسی در جهان با حضور بیش از 150 نفر شرکت کننده از کشورهای اروپایی، خاورمیانه و... از تاریخ 24 تا 25 ماه مه 2008 در کلن – آلمان برگزار گردید. فعالین گفتگوهای زندان در این کنفرانس شرکت کردند و درباره تجربه فردی  از زندانهای رژیم در دهه 60، کشتار زندانیان سیاسی در دهه 60 و اوضاع سیاسی ایران و مبارزات جاری کارگران، زنان، دانشجویان سخنرانی کردند.

·                    فوروم اجتماعی اروپا: فعالین گفتگوهای زندان با هماهنگی کمیته دفاع از زندانیان سیاسی در ایران – دانمارک و اینترناسیونال فاروم – دانمارک،کمیته هماهنگی برگزاری یادمان کشتار زندانیان سیاسی در دهه 60 ، در  پنجمین فوروم اجتماعی اروپا در یکی از کمیته های کاری تحت نام "کشتار زندانیان سیاسی در 60 توسط رژیم جمهوری اسلامی ایران" شرکت کردند و همزمان با نمایش فیلم و نمایشگاه عکس چهره جنایتکار رژیم جمهوری اسلامی را افشاء نمودند[12].

کارهای انجام شده، کارهایی که در راه داریم!

متاسفانه فعالیت ها و همبستگی بین المللی در زمینه مبارزه برعلیه سرکوب، اختناق و زندان، بازتابی شایسته در رسانه ها و افکار عمومی فارسی زبانان نمی یابد. گویی یا فعالیت بایستی مختص "ایرانیان" باشد، پس بین المللی نیست! و یا فعالیت بایستی بین المللی باشد، پس بحث جالبی برای مخاطبین ایرانی نیست!

اما، علی رغم کاستی های بسیار در این زمینه کم کار نشده است. نمونه های فوق، فقط بازتاب بخش کوچکی از فعالیت های در این زمینه است که امیدوارم با کمک سایر عزیزان این بخش کامل تر شود.

همایون ایوانی،

24 مارس 2009

با تشکر از رفقا مینا زرین، مژده ارسی، م. صبوری، منصور و سیاوش محمودی که مرا در تکمیل این گزارش کوتاه یاری رساندند.