نگاهي به تاريخچهي شکايت عليه نقض حقوق سنديکايي و آزادي انجمنها توسط دولتهاي ايران (بخش اول)
مقدمه:
سابقهي شکايت عليه دولت ايران در سازمان جهاني کار در ارتباط با نقض حقوق سنديکايي و آزادي انجمنها به ??سال پيش بر ميگردد. در طول ? دههي گذشته ?? بار (?) موضوع شکايت عليه دولتهاي ايران در ارتباط با نقض حقوق سنديکايي در کميسيون آزادي انجمنهاي سازمان جهاني کار مطرح شده است. البته کميته بررسي اجراي استانداردها هم بارها به موضوع نقض حقوق کار و کنوانسيونهاي مربوطه در ايران پرداخته است که در اين مطلب به آن نميپردازم. (?)
در سيامين سالگرد به قدرت رسيدن جمهوري اسلامي و به مناسبت فرا رسيدن اول ماه مه، تلاش ميکنم در اين مقاله بطور گذرا به تاريخچه و ماهيت اين شکايتها پرداخته و ضمن آن که سمت و سوي سياسي آنها را مشخص ميکنم گريزي هم به ميزان موفقيت اين شکايتها بزنم.
براي سهولت کار، اين بررسي را در دو بخش پيش از انقلاب (دولت شاهنشاهي ????-????) و پس از انقلاب (دولت جمهوري اسلامي ????-????) انجام ميدهم. هر بخش يک دورهي ?? ساله را در بر ميگيرد.
شکايتهاي مطرح شده عليه دولت ايران در ارتباط با نقض حقوق سنديکايي و آزادي انجمنها و تضييقاتي که براي فعالان حقوق سنديکايي پيش آمده در دو مرحله پيش از انقلاب توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU و سنديکاهاي متحد آن و پس از انقلاب توسط کنفدراسيون اتحاديههاي آزاد کارگري ICFTU و سنديکاهاي همسو با آن در سطح بينالمللي صورت گرفته است.
پيش از آن که وارد بحث شوم لازم ميبينم توضيحات مختصري راجع به «فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» WFTU که شاکي اصلي دولت ايران در ارتباط با نقض حقوق سنديکايي در دوره ????-???? و شوراي متحده مرکزي کارگران و زحمتکشان ايران که يگانه سنديکاي کارگران ايران و مورد حمايت اين فدراسيون بود، بدهم.
نگاهي به تاريخچهي «فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» WFTU و سنديکاهاي عضو آن
«فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» The World Federation of Trade Unions در سوم اکتبر ???? تأسيس شد. نام اين فدراسيون به زبان فرانسه Fédération Syndicale Mondiale ( (FSM است.
در اولين کنگره آن که از سوم تا هشتم اکتبر ???? در پاريس برگزار شد هيئتهاي نمايندگي از سوي ?? سازمان ملي از ?? کشور و ?? سازمان بينالمللي که ?? ميليون کارگر را نمايندگي ميکردند، شرکت داشتند. اين فدراسيون که براي متحد کردن کارگران جهان در يک ارگان واحد بينالمللي پس از جنگ جهاني دوم تشکيل شده بود، در سال ???? با انشعابي از سوي اتحاديههاي کارگري غربي (بورژوايي) بر سر حمايت از طرح مارشال مواجه شد. در اين تاريخ اتحاديههاي کارگري غربي، کنفدراسيون بينالمللي اتحاديههاي آزاد کارگري International Confederation of Free Trade Unions را ايجاد کردند که بعدها مهمترين اتحاديه کارگري در سطح بينالمللي شد.
از اين تاريخ به بعد فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU مرکب بود از اتحاديههاي کارگري دولتي کشورهاي کمونيستي و اتحاديههاي کارگري وابسته و يا هوادار احزاب کمونيست در سراسر جهان. تعدادي از اين اتحاديهها از جمله اتحاديههاي کارگري يوگسلاوي و چين بعد از آن که دولتهايشان به لحاظ ايدئولوژيک با اتحاد شوروي و «اردوگاه سوسياليسم» دچار مشکل شدند اين فدراسيون را ترک کردند.
فعاليت WFTU پس از سقوط «اردوگاه سوسياليسم واقعا موجود» در شرق اروپا محدود شد و تعدادي از اتحاديههاي عضو آن نيز به کنفدراسيون بينالمللي اتحاديههاي آزاد کارگري ICFTU پيوستند. دفتر مرکزي اين «فدراسيون» همچنان در پراگ قرار دارد و مدعي است تلاش ميکند اتحاديههاي منطقهاي در جهان سوم را در مبارزه عليه امپرياليسم، راسيسم، فقر، مشکلات محيط زيستي و استثمار کارگران تحت سلطهي سرمايه داري از يک سو و دفاع از اشتغال کامل، تأمين اجتماعي، تأمين بهداشت و حقوق سنديکايي از سوي ديگر شکل دهد.
شوراي متحده مرکزي اتحاديههاي کارگران و زحمتکشان ايران
شوراي متحده مرکزي اتحاديههاي کارگران و زحمتکشان ايران وابسته به حزب توده ايران در اول ماه مه ???? با ادغام چهار مرکز سنديکايي تأسيس گرديد. سنديکاي کارگران نفت خوزستان بلافاصله پس از تشکيل الحاق خود را به شوراي متحده مرکزي اعلام داشت. در اين دوران ?? اتحاديه کارگري وابسته به شوراي متحده بودند و به اين ترتيب وحدت کامل جنبش سنديکايي ايران تأمين شد. شوراي متحده با بيش از ??? هزار عضو به عنوان مهمترين سازمان سنديکايي ايران و خاورميانه بود.
اين تشکل عظيم سنديکايي کارگران ايران در سال ???? به عضويت يگانه سازمان جهاني کارگران يعني «فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» WFTU که در سال ???? تشکيل شده بود در آمد .
پس از پيروزي انقلاب ضدسلطنتي نيز وابستگان سازمان فدائيان اکثريت و احتمالا افراد داراي گرايشات تودهاي اکثريتي (نام اين افراد هيچگاه بطور علني مطرح نشده است يا من از آن اطلاعي ندارم) تحت عنوان «كميسيون روابط سنديكايي كارگران ايران» از جمله اعضاي «فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» WFTU بودهاند.
شکايت عليه نقض حقوق سنديکايي و آزادي انجمنها توسط دولت شاهنشاهي ايران
هرچند سرکوب جنبش سنديکايي و اتحاديهاي با ممنوعيت «شوراي مرکزي اتحاديههاي حرفهاي» در سال ???? آغاز شد و تا سال ???? ادامه يافت و اين جنبش اعتصابات بزرگي همچون اعتصاب کارگران نفت در جنوب در سالهاي ???? و ????، که به محدود کردن ساعت کار روزانه به ? ساعت منجر شد، تشکيل اتحاديه مخفي کارگران راهآهن در سال ???? در شمال و برگزاري اعتصاب کارگران راه آهن در سال ???? را سامان داد، اما انعکاسي در سطح بينالمللي و سازمان جهاني کار نيافت و شکايتي عليه دولت ايران صورت نگرفت. در واقع شکايت نسبت به عدم رعايت حقوق بنيادي کار در ايران پس از تأسيس «فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري» و تصويب کنوانسيونهاي بنيادي ?? و ?? مربوط به تشکيل سنديکاهاي آزاد کارگري و ديگر کنوانسيونهاي پايهاي حقوق کار تحقق يافت.
اولين شکايت عليه دولت ايران در سازمان جهاني کار توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري The World Federation of Trade Unions و کنفدراسيون عمومي کار فرانسه The French General Confederation of Labour يا CGT Confédération générale du travail صورت گرفت. در اين شکايت که گزارش آن در سال ???? انتشار يافت دولت ايران به نقض دو مورد در ارتباط با فعاليتهاي سنديکايي متهم شده بود.
در شکايت فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU به دو مورد زير اشاره شده بود:
الف: دفاتر اصلي شوراي متحده مرکزي اتحاديه هاي کارگران و زحمتکشان ايران در سال ???? توسط مقامات دولتي اشغال، اموال آن مصادره شده و اتحاديه منحل شده است.
ب: صدها فعال کارگري دستگير و در دادگاه نظامي به حبس سه تا ده سال محکوم شدهاند . هيچ اتهام مشخصي عليه دستگير شدگان به جز فعاليتهاي سنديکاييشان اقامه نشده است.
رضا روستا دبير شوراي متحده مرکزي اتحاديه هاي کارگران و زحمتکشان عليرغم اين که اتهام مشخصي عليه او اقامه نشده بصورت غيابي به مرگ محکوم شده است.
شکايت کنفدراسيون عمومي کار فرانسه حاوي نکات زير بود:
مقامات ايراني با دستگيري خودسرانه ?? نفر از رهبران سنديکايي از جمله دو دبير شوراي متحده اتحاديههاي کارگران ايران و تبعيد آنها به جزاير بد آب و هوا مرتکب نقض حقوق سنديکايي شده اند.
پس از توضيحات دولت ايران و ارائه مدارکي دال بر اين نکته که رضا روستا به علت فعاليتهاي سياسي در ارتباط با حزب توده و حزب دمکرات آذربايجان و تلاش غيرقانوني براي سرنگوني سلطنت مشروطه و برقراري حکومت کمونيستي و ايجاد رابطهي اطلاعاتي با ارتش خارجي و فعالت در راستاي منافع آن، تشکيل گروههاي تروريستي، ارتکاب قتل و ... توسط دادگاه نظامي به مرگ محکوم شده و نه فعاليت صنفي کارگري و همچنين اقدامات انجام گرفته عليه فعاليتهاي سنديکايي به منظور اعاده نظم بوده و نه محدوديت عليه فعاليتهاي سنديکايي، سازمان جهاني کار لزومي به دنبال کردن پرونده نميبيند.
در اين پرونده اطلاعات ارائه شده از سوي شکايتکنندگان ناقص بوده و در مقابل توضيحات ارائه شده از سوي دولت ايران به صورت انفعالي برخورد شده است.
در تنظيم شکايت هم دقت لازم به عمل نيامده است. در حالي که رضا روستا از سوي دستگاه قضايي ايران به اتهامات گوناگون از قتل تا ترور و توطئه براندازي و رابطه با ارتش خارجي و ... متهم شده بود مبناي شکايت بر اين قرار گرفته بود که «هيچ اتهام مشخصي عليه دستگير شدگان به جز فعاليت سنديکاييشان اقامه نشده است»! با توصيههايي که سازمان جهاني کار و کميته بررسي آزادي انجمنها ارائه دادند در واقع استدلالهاي دولت ايران پذيرفته شده و موارد مطرح شده به عنوان نقض حقوق کار شناخته نشده است.
دومين شکايت عليه دولت ايران پس از کودتاي ?? مرداد در سال ???? توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU صورت ميگيرد.
در اين شکايت آمده است که متعاقب وقايع ?? آگوست ????( ?? مرداد ????) دولت ايران مرتکب نقض فاحش حقوق کار و ابتداييترين حقوق بشر شده است.
بيش از ? هزار وطنپرست از جمله صدها کارگر، فعال سنديکايي، چهرههاي سياسي، اساتيد دانشگاه، دانشجويان و غيره دستگير و بدون برخورداري از هيچ محکمهاي در اردوگاههاي مرگ Concentration Camps مورد شکنجه قرار گرفتهاند. تعداد کثيري از اين افراد در اردوگاه هايي در جزيره خارک يکي از غيربهداشتيترين مناطق دنيا زنداني شدهاند در حاليکه بقيه در زندانها و پادگانها محبوس شدهاند.
اعتصاب به عنوان «اقدام به شورش» ممنوع تلقي شده و با مجازات مرگ همراه است. دفاتر سنديکاها، کارخانجات و مراکز صنعتي و تمامي سازمانهاي دمکراتيک توسط نيروهاي نظامي اشغال شدهاند. اتحاديههاي کارگري و مطبوعات دمکرات سرکوب شدهاند. تمامي ميتينگها و تظاهرات با توسل به چند قانون ممنوع شدهاند.
با توسل به ترور وحشيانه و خونين دولت ايران اميدوار است مخالفت مردم ايران عليه مداخله دولتهاي آمريکا و انگليس در امور داخلي ايران خود را در هم بشکند و ...
شاکيان درخواست ميکنند سازمان ملل به منظور آزادي زندانيان دربند، پايان دادن به تعقيب ميهنپرستان، محو دادگاههاي اضطراري، پايان دادن به حکومت نظامي و ... مداخله کند.
سازمان جهاني کار صرفنظر از بعضي موارد مربوط به سرکوب حقوق کار به علت ماهيت سياسي شکايت و عدم ارائه شواهد از سوي شاکي درعرض يک ماه و تکذيب دولت ايران، تصميم به عدم پيگيري شکايت ميگيرد.
سازمان جهاني کار و به ويژه کميته بررسي آزادي انجمنها توسط کارشناسان و حقوقدانان ماهر اداره ميشود و براي پيشبرد شکايت و يا موفقيت در آن به مانند رجوع به دادگاه و محکمهي قضايي شاکي ميبايستي دلايل مستند و شواهد کافي به دادگاه ارائه کند. صرف مطرح کردن اتهام هرچند درست، بدون ارائه دلايل و شواهد کاري از پيش نميبرد و به ضد خود تبديل ميشود.
ترديدي نيست که در اثر کودتاي ?? مرداد و سرکوب گسترده پس از آن ابتداييترين حقوق کار و به ويژه آزاديهاي سنديکايي زير پا گذاشته شد. اما به علت کوتاهي حزب توده و سنديکاهاي وابسته به آن در ارائه شواهد و اسناد در ارتباط با سرکوب سنگين اعمال شده از سوي فرمانداري و حکومت نظامي و زمينهي مناسب دولت ايران در مجامع بينالمللي، حقوق حقه کارگران ايراني و فعالان سنديکايي زير پا گذاشته شده و آنها در سطح بينالمللي هم فريادرسي نمييابند.
سومين شکايت عليه دولت ايران باز هم توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU در سال ???? و بعد از کودتاي ?? مرداد صورت ميگيرد. اين شکايت حاوي دو سند است. اولي شکايت اصلي به تاريخ ?? مارس ???? خطاب به دبير کل سازمان ملل است که توسط او به سازمان جهاني کار احاله شده و ديگري به تاريخ ?? جولاي ???? حاوي اطلاعات تکميلي است که به دست سازمان جهاني کار رسيده است.
شکايت حاوي موارد زير است:
از زمان کودتاي ?? مداد، دولت ايران سرکوب فعاليتهاي سنديکايي را در پيش گرفته و برخلاف قانون اساسي و قوانين ديگر حقوق شناخته شدهي کارگري را زيرپا گذاشته است.
بطور مشخص نيروهاي نظامي کارخانجات را اشغال کرده و با تهديد سلاح کارگران را مجبور به ?? ساعت کار در قبال حقوقي که براي هشت سال کار پرداخت ميشود کردهاند.
نيروهاي نظامي کنترل راهآهن را به عهده گرفته و کارگران راهآهن و تکنسين را برخلاف شرايط مندرج در قراردادکارشان مجبور به کار کردهاند.
حکومت نظامي تمديد شده است. در نتيجه تمامي جلسات اتحاديههاي کارگري ممنوع شده و خطاکاران تهديد به اخراج، زنداني شدن و تبعيد ميشوند. هيچ اجتماعي کارگري بيش از دو نفر اجازه داده نميشود.
دولت با صدور فرماني هرگونه اعتصابي را ممنوع اعلام کرده است.
دستور داده شده که نشريات کارگري منتشر نشوند.
نويد آزادي، عصر پيروزي (ارگان فدراسيون کارگران راهآهن ايران) و ظفر (ارگان اصلي شوراي متحده مرکزي اتحاديه هاي کارگران و زحمتکشان) از جمله نشرياتي که فعاليتشان متوقف شده ميباشند.
فعالين سنديکايي بدون دادگاه ، زنداني شدهاند. ??? کارگر زنداني شده و يا به خاطر فعاليت سنديکاييشان پس از کودتاي ?? مرداد تبعيد شدهاند.
صدها کارگر در اردوگاههاي مرگ Concentration Camps به ويژه قلعه فلک الافلاک و «جزيره مرگ خارک» در خليج فارس زنداني و يا تبعيد شدهاند.
??? معدنچي در معدن زيران که توسط دولت اداره ميشود دستگير و تبعيد شدهاند و پرداخت حقوق و مزايايشان نيز متوقف شده است.
صدها کارگر، معلم و حقوق بگير به خاطر فعاليتهاي سنديکاييشان اخراج شدهاند.
شش کارگر دخانيات به خاطر سرپيچي از دستور مقامات براي اضافه کاري از کار اخراج شدند.
در شاهي، بهشهر و ساري خانههاي کارگران توسط غارتگراني که به وسيله دولت استخدام شده بودند، چپاول شده است.
در چالوس کارگران کارخانه نساجي و ابريشم به خاطر فعاليتهاي سنديکايي دستگير و شکنجه شده و با دستور دولت نظامي در شهر شلاق زده شدهاند.
يک کارگر در کارخانه چيتسازي تهران دستگير و شلاق زده شد و به خاطر ندادن غذا و رفتار وحشيانهاي که با او شد دو روز بعد جان خود را از دست داد.
فعالين کارگري در زندان رشت با زندانيان عادي و جنايتکار محبوس شدهاند. در روز ?? و ?? مه ???? عوامل دولتي به زندان حمله کرده و فعالان کارگري و دمکرات را با چماق و چاقو مورد ضرب و شتم قرار دادند.
سربازان با مسلسل به حمله کنندگان پيوستند. در اين حمله شش زنداني به نامهاي هرمز نيک خواه ( چايکار) محمد تقي محبت خواه ( يک کارمند دولت) محمد تقي اقدام دوست ( يک عضو جنبش دهقاني) علي بولاندي ( يک کارگر ساختمان) سبز علي محمد نژاد و فريدون پارسا دوست ( يک دانشجو) کشته و صد نفر زخمي شدند.
هرچند سازمان جهاني کار ماهيت اين شکايت را مشابه شکايت قبلي عليه دولت ايران ارزيابي ميکند اما از آنجايي که بر روي موارد مشخصي تکيه شده توصيههاي زير را ميکند:
از آنجايي که اتهامات به طور کلي بيان شده از شاکي درخواست ميشود براي بررسي بيشتر طي يک ماه اطلاعات مکفي را در اختيار سازمان جهاني کار قرار دهد.
همچنين کميته بررسي آزادي انجمنها واقعه زندان رشت را مربوط به حقوق کار نداسته و از پيگيري ان صرفنظر ميکند.
کميته آزادي انجمنهاي سازمان جهاني کار در ارتباط با اظهار نظر در مورد اتهاماتي از جمله ممنوعيت جلسات سنديکايي، ممنوعيت حق اعتصاب، ممنوعيت انتشار نشريات کارگري، دستگيري و تبعيد و اخراج به خاطر فعاليتهاي سنديکايي تصميم ميگيرد تا پاسخ نهايي دولت ايران منتظر بماند و در گزارش بعدي به اين موضوع بپردازد.
در شکايت مزبور موارد غالباً بدون ارائه اسناد مطرح شده است. حفرهي اصلي همان عدم دسترسي کافي به اخبار و اطلاعات است. صرف اين که مطرح شود کارگران راهآهن برخلاف شرايط مندرج در قراردادشان به کار گمارده شدند وجاهتي به لحاظ حقوقي ندارد. موضوع بايستي کاملاً مستند شود. جزئيات مربوطه بايستي در اختيار کميته بررسي آزادي انجمنها قرار بگيرد. اسامي ??? معدنچي يا حداقل بخشي از آنها بايستي ارائه شود. اسامي ??? کارگر دستگير شده و تبعيدي با تفکيک موضوع بايستي مشخص شود و ... تاريخ و چگونگي دستگيري و يا سير پرونده قضايي بايستي به اطلاع کميته برسد. اسامي کارخانجاتي که توسط نيروي نظامي اشغال شدهاند با ذکر جزئيات مربوطه بايستي مشخص شود. دولت برآمده از کودتا که ابتداييترين حقوق کار و آزاديهاي فردي را نقض کرده به علت عدم پوشش لازم شکايت با توضيحاتي که ميدهد و با دست گذاشتن روي نقاط ضعف اساسي شکايت متأسفانه از محکوميت بينالمللي معاف ميشود.
چهارمين شکايت عليه دولت ايران در دسامبر ???? توسط شوراي متحده مرکزي اتحاديه هاي کارگران و زحمتکشان در نامهاي به دبير کل سازمان ملل صورت گرفته است. اين شکايت در ژانويه ???? توسط دبير کل به سازمان جهاني کار احاله داده است.
در اين نامه شوراي متحده، دولت را متهم ميکند که قانون «ملي کردن صنعت نفت» را نقض کرده و به طور کلي مانع انجام فعاليتهاي سنديکايي شده است.
همچنين در ?? فوريه ???? دبير کل سازمان ملل شکايت مورخهي ?? دسامبر ???? فدراسيون اتحاديههاي کارگري آزاد جمهوري دمکراتيک آلمان شرقي در مورد نقض حقوق فعاليتهاي سنديکايي در ايران را به سازمان جهاني کار احاله ميدهد.
دبير کل ملل متحد از شاکي درخواست ميکند که در يک دوره يک ماهه جزئيات بيشتري را در اختيار اين سازمان قرار دهد. متأسفانه هيچ اقدامي از سوي شاکيان صورت نميگيرد و سازمان جهاني کار نتيجهگيري ميکند که نقض «قانون ملي شدن صنعت نفت» ربطي به فعاليتهاي سنديکايي ندارد. اين سازمان همچنين اتهامات وارد شده در شکايت جديد در ارتباط با آزاديهاي سنديکايي را عليرغم فرصت داده شده براي ارائه جزئيات به شاکيان، مبهم دانسته و از پيگيري بررسي شکايت صرفنظر ميکند. کميته بررسي آزادي انجمنها اظهار عقيده ميکند که هيچ چيز جديدي نسبت به اتهامات قبلي داده نشده است.
از آنجايي که تنها کپي شکايت اتحاديه کارگران صنعت نفت بمبئي خطاب به سفير ايران در هند به عنوان طرف سوم به دست سازمان جهاني کار رسيده اين سازمان اقدامي در پيگيري آن به عمل نميآورد.
ماهيت سياسي شکايت روشن است. شوراي مزبور با وجود دهها نمونه روشن از نقض حقوق کار و آزادي سنديکايي براي خالي نبودن عريضه و نشان دادن فعاليت خود، شکايتي غيرمنطقي را مطرح ميکند که از ابتدا مشخص است پايان خوشي نخواهد داشت. شوراي متحده مرکزي اتحاديه هاي کارگران و زحمتکشان ميتوانست با ارائهي اسناد و شواهد مشخص در ارتباط با سرکوب نهادهاي کارگري پس از کودتاي ?? مرداد و دستگيري و محاکمه و به زندان انداختن فعالين کارگري، دولت شاهنشاهي را در سطح بينالمللي در تنگنا قرار دهد. کاري که از انجام خودداري ميکند و يا اهميتي به آن نميدهد.
پنجمين شکايت نيز توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري The World Federation of Trade Unions در سال ???? صورت ميگيرد.
در نامهي مورخهي ?? مارس ???? خطاب به دبيرکل سازمان ملل که توسط وي به سازمان جهاني کار احاله شده WFTU اظهار ميدارد که روزنامه رسمي ايراني اطلاعات هوايي در مارس ???? اطلاعيه فرمانداري نظامي تهران را انتشار داده که در آن مدعي دستگيري ?? نفر از رهبران و فعالين سنديکايي شده است. در ميان اسامي داده شده مشخصاً به نام محبوب عظيمي، دبير شوراي سنديکاهاي تهران و عضو عليالبدل شوراي عمومي فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري WFTU اشاره شده است.
شکايت ديگر که در تاريخ ?? آوريل ???? وصول شده مربوط است به فدراسيون اتحاديههاي کارگران راه آهن مراکش و ديگري که در ?? آوريل وصل شده مربوط است به اتحاديه سنديکاهاي متحده کارگري مراکش. در اين دو شکايت نيز به دستگيريهاي فوق اشاره شده است.
علاوه بر موضوع دستگيريهاي فوق در اين شکايت نيز اتهاماتي که در شکايتهاي قبلي مطرح شده بود مورد تأکيد قرار ميگيرند. دولت ايران در دو مرحله به طور مبسوط به اتهامات مطرح شده پاسخ ميدهد و از آنجايي که شاکيان مدرک و يا اطلاعات جديدي مبني بر اثبات ادعاهايشان ارائه نميدهند کميته بررسي آزادي انجمنهاي سازمان جهاني کار تصميم ميگيرد اتهامات مطرح شده را پيگيري نکند. اما به دولت ايران اهميت حق آزادي بيان از طريق انتشار نشريات، حق برگزاري آزادانه جلسات و حمايت از حقوق کارگران در ارتباط با انتقال و يا اخراج از کار را به عنوان عناصر اصلي حقوق سنديکاها يادآوري ميکند.
ششمين شکايت که در واقع پيگيري شکايت قبلي مبني بر دستگيري ?? نفر از فعالان سنديکايي توسط فرمانداري نظامي است نيز از طريق The World Federation of Trade Unions در سال ???? صورت گرفته است.
دولت ايران در پاسخ خود علت دستگيري را نه فعاليت سنديکايي افراد فوق بلکه ارتباطشان با حزب توده و فعاليتهاي مخفي غيرقانوني براي سرنگوني دولت شاهنشاهي ذکر ميکند.
در اطلاعيه دولت ايران آمده است که سه نفر از متهمان به نامهاي اکبر عبدي، علي عباس پورزنجاني و رضا پوجوتن؟ در مراحل اول رسيدگي آزاد شدند. در اطلاعيه بعدي دولت ايران مدعي شد که تحقيقات نشان ميدهد که ?? نفر از دستگير شدگان مرتکب جرائم جدي در ارتباط با امنيت عمومي و استقلال کشور شدهاند. دولت اطلاع داد که آقاي نصيري يزدي و آقاي خيرالله شفيع زاده آزاد شده و آقاي جهان ديده پور به بيست ماه زندان محکوم شده است. آقاي محبوب عظيمي به هفت سال زندان و آقاي فرجامي آزاد به ?? سال زندان و اقاي سادات اوغلي به دو سال زندان محکوم شدهاند. همچنين دادگاه هنوز حکمي در ارتباط با آقايان خسرو عيوضيان، ايرج زندي پور، ميراثي و بحريني اعلام نکرده است.
سازمان جهاني کار دلايل محکوميت افراد شده و نسخهاي از حکم را طلب ميکند.
دولت ايران در گزارش بعدي اطلاع ميدهد که آقايان زندي پور و ميراثي به طور مشروط آزاد شدهاند. همچنين اعلام ميکند که آقاي زندي پور دبير دبيرستان هستند و هيچگاه فعال کارگري نبوده است. دولت ايران عليرغم تکذيب فعاليت سنديکايي آقاي زندي پور اعلام ميکند که وي آزاد شده است و به کار خود در دبيرستان بازگشته است. همچنين دولت اعلام ميکند که آقاي بحريني نيز به ?? ماه حبس محکوم شده است.
کميته بررسي آزادي انجمنها بر اساس پاسخهاي متعدد دولت ايران نتيجهگيري ميکند که ?? نفر از افراد ياد شده بدون آن که کيفرخواستي برايشان مطرح شود آزاد شدهاند و از پنج نفر باقيمانده سه نفر به بيست ماه و دو سال زندان محکوم شدهاند و تنها دو نفر به هفت سال و پانزده سال زندان محکوم شدهاند.
کميته بررسي آزادي انجمنها سازمان جهاني کار پاسخهاي دولت ايران را پذيرفته و به علت عدم ارائه اطلاعات کافي اتهامات وارده را نميپذيرد.
هفتمين شکايت عليه دولت ايران توسط شوراي مرکزي اتحاديه کارگري جمهوري خلق بلغارستان، کنفدراسيون عمومي کار جمهوري دمکراتيک ويتنام و چندين اتحاديه کارگري در لبنان و فدراسيون بينالمللي اتحاديههاي کارگري در سال ???? صورت گرفته است.
از آنجايي که تنها شکايتهايي در سطح سازمان جهاني کار مورد رسيدگي قرار ميگيرند که از سوي ارگانهاي محلي و ملي و يا سازمان هاي بينالمللي کارگري و کارفرمايي که داراي رتبه مشورتي سازمان جهاني کار هستند مطرح شده باشند شکايت اين سه نهاد که واجد شرايط فوق نيستند پذيرفته نشد و موضوع مورد رسيدگي قرار نگرفت.
چنانچه ملاحظه شد موضوع شکايتهاي بالا بر ميگردد به فعل و انفعالات پيش و پس از کودتاي ?? مرداد. شاکيان، متحدين حزب توده در سطح بينالمللي هستند. در اين دوره عليرغم نقض فاحش حقوق کار در زمينه بينالمللي موفقيتي نصيب فعالان کارگري در ايران نميشود.
هشتمين شکايت در ? ماه مه ???? توسط فدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري The World Federation of Trade Unions (WFTU) صورت گرفته است.
موضوع بر ميگشت به سرکوب اعتصاب معلمان در ? ماه مه ????. در شکايت شاکي آمده بود هنگامي که ????? معلم خواهان دريافت حقوق بيشتر شدند در روز ? ماه مه پليس روي ???? معلمي که در مقابل پارلمان دست به اعتصاب زده بودند آتش گشود که منجر به زخمي شدن تعدادي از اعتصابيون و کشته شدن عبدالحسين خانعلي شد.
در پاسخ دولت ايران مدعي شد که اعتصابي که شاکي به آن اشاره کرده است يک حرکت سنديکايي نبوده است و تقاضاهاي کادر آموزشي پذيرفته شده و رهبر اعتصاب هماکنون وزير آموزش و پرورش کشور است.
سازمان جهاني کار اظهار ميدارد اگر چه دولت ايران مدعي شده است که که اعتصاب ربطي به فعاليتهاي سنديکايي نداشته است اما مشخص نميکند که ماهيت اصلي اين جنبش چه بوده است. به ويژه که دولت اظهار نظري در رابطه با شليک به اعتصاب کنندهها که منجر به زخمي شدن عدهاي و کشته شدن يک نفر شده است نميکند.
سازمان جهاني کار خواهان اين ميشود که دولت ايران بخاطر اهميت موضوع به موارد مطرح شده پاسخ مناسب بدهد.
همچنين در شکايت آمده است که نقض حقوق سنديکايي همچنان در ايران ادامه داشته و در ژانويه ???? کارگران کارخانجات شهباز، وطن و پشمباف در اصفهان و کارگران ديگر نقاط دستگير و به خاطر فعاليتهاي سنديکاييشان مورد شکنجه واقع شدهاند.
دولت ايران تمامي موارد ياد شده را تکذيب ميکند و از اين که شاکي نتوانسته حتا نام يک نفر را ذکر کند انتقاد به عمل ميآورد.
از آنجايي که شاکي نتوانسته اطلاعات مکفي که ادعاهايش را ثابت کند در اختيار کميته بررسي آزادي انجمنهاي سازمان جهاني کار قرار دهد اين اتهامات مورد رسيدگي قرار نميگيرند.
شاکي همچنين مدعي است که در سال ???? ده نفر از فعالين کارگري و دانشجويان دستگير و به مرگ محکوم ميشوند که حکم اعدام در مورد پنج نفر به مورد اجرا گذاشته ميشود.
دولت ايران پاسخ ميدهد که پيشتر چنين اتهاماتي مطرح شده بود و از سازمان جهاني کار ميخواهد که از بررسي آنها خودداري کند. کميته آزادي انجمنهاي سازمان جهاني کار ضمن تأييد ادعاي دولت ايران مبني بر مطرح شدن اتهامات در گذشته و عدم ارائه اسناد و اطلاعات از سوي شاکي، در ارتباط با تأييد و اثبات ادعاهاي دولت ايران اعلام ميدارد که مطلب جديدي به اتهامات قبلي افزوده نشده و بنابراين دليلي براي بررسي مجدد آن نميبينيد.
براي نهمين بار در سال ???? موضوع آتش گشودن بر روي اعتصاب معلمين که بر اساس شکايت قبلي کنفدراسيون جهاني اتحاديههاي کارگري در سطح سازمان جهاني کار مطرح شده بود، مورد بررسي قرار ميگيرد.
دولت ايران يک بار ديگر بر روي ماهيت غير سنديکايي تظاهرات معلمان تأکيد کرده و مدعي مي شود که اين تظاهرات به وسيله هيچ سنديکايي سازماندهي نشده بود. همچنين دولت مدعي ميشود که يک افسر پليس به صورت تصادفي اسلحهاش شليک کرده و منجر به کشته شدن عبدالحسين خانعلي ميشود. همچنين در پاسخ دولت ايران آمده است که اين دولت هيچ دستورالعملي مبني بر جلوگيري و يا مخالفت با تظاهرات صادر نکرده است. همچنين دولت توضيح ميدهد که افسر فوق تحت تعقيب قضايي قرار گرفته و پرونده او در دادگاه نظامي در حال بررسي است .
چنانچه ملاحظه ميشود شکايتها تنها مربوط به وقايع پيش و بعد از کودتاي ?? مرداد و تضادهاي حزب توده و اردوگاه شرق با دولت شاهنشاهي است. آخرين شکايت مربوط است به کشته شدن دکتر خانعلي در سال ????. بعد از «انقلاب سفيد» و طرح اصلاحات ارضي و رفرم در دولت شاهنشاهي و استقبال اتحادجماهير شوروي و بلوک شرق و بالطبع حزب توده از اين اصلاحات، مشاهده ميشود که ديگر هيچ شکايتي از دولت ايران و سرکوب کارگران و نقض حقوق پايهاي کار و آزاديهاي سنديکايي در سطح بينالمللي از سوي مدعيان حمايت از حقوق کارگران و زحمتکشان صورت نگرفته است. کرونولوژي شکايتهاي مطرحشده از دولت ايران در سازمان جهاني کار به خوبي ماهيت صرفاً سياسي اين شکايتها را که در پوشش حمايت از حقوق کارگران و زحمتکشان ايراني مطرح شده نشان ميدهد. سرکوب کارگران در دههي ?? ميلادي، دستگيري و به زندان افتادن فعالان کارگري هيچگاه به اطلاع مجامع بينالمللي نميرسد چرا که کشتيبان را که «برادر بزرگ» باشد سياستي دگر آمده است.
ذکر اين نکته لازم است که دليل اصلي عدم موفقيت شکايتهاي مطرح شده در سطح بينالمللي در اين دوره، جدي نبودن شاکيان و عدم ارائه شواهد و مدارک مستند و حقوقي و از هم پاشيده شدن شيرازه تشکيلات حزب توده در ايران و نبود سيستمهاي اطلاعرساني است.
ادامه دارد....
ايرج مصداقي ارديبهشت ????
Irajmesdaghi@yahoo.com
www.irajmesdaghi.com
پانويس:
?- ليست اين شکايتها و مفاد آنها را در آدرس زير ميتوان جستجو کرد.
http://www.ilo.org/ilolex/english/caseframeE.htm
Freedom of Association cases
?- از زمان تشکيل سازمان جهاني کار ?? بار پرونده دولت جمهوري اسلامي بين سالهاي ???? تا ???? در کميته بررسي اجراي استانداردهاي سازمان جهاني کار مورد بررسي قرار گرفته است. اين بررسي ها ? بار در سال ????، ???? و ???? در ارتباط با کوانسيون کار اجباري (کنوانسيون ??)، ? بار در سالهاي????، ???? ،????، ???? ، ????و ???? در ارتباط با کنوانسيون دستمزد (کنوانسيون ??) و ? بار در سالهاي ????، ???? و ???? در ارتباط با کنوانسيون سياست استخدامي (کنوانسيون ???) ?? بار در ارتباط با کنوانسيون منع تبعيض در استخدام و کار (کنوانسيون ???) صورت گرفته است.
براي مطالعه شرح اين رسيدگيها ميتوانيد به آدرس زير رجوع کنيد:
Individual Observations of the Committee of Experts on the Application of Conventions and Recommendations
http://www.ilo.org/ilolex/english/newcountryframeE.htm
?- همچنين از زمان تشکيل سازمان جهاني کار ?? بار پرونده دولت جمهوري اسلامي بين سالهاي ???? تا ???? در کنفرانس بررسي اجراي استانداردهاي سازمان جهاني کار مرکب از هيئتهاي سه جانبهي کارگري، کارفرمايي و دولتي که هر ساله در ماه ژوئن در ژنو برگزار ميشود در بخش «بررسى هاى انفرادى» Individual Observations در ميان ?? كشور عضو مطرح شده است. اين بررسي ها يک بار در سال ???? در ارتباط با کوانسيون کار اجباري (کنوانسيون ??)، ? بار در سالهاي ???? و ???? در ارتباط با کنوانسيون دستمزد (کنوانسيون ??) و ?? بار در ارتباط با کنوانسيون منع تبعيض در محيط کار (کنوانسيون ???) صورت گرفته است. در سالهاي ?? و ?? به خاطر نقض شديد کنوانسيون ??? دولت ايران در ليست بدترين ناقضين حقوق کار قرار گرفته و دو پاراگراف ويژه براي آن تصويب شد. عاقبت در سال ???? نماينده دولت جمهوري اسلامي مجبور شد براي جلوگيري از تصويب يک پاراگرف ويژه ديگر در کنفرانس سازمان جهاني کار مزورانه اعلام کند که فعاليت سنديکاهاي مستقل کارگري را ميپذيرد و همچنين اجازه داد که «هيئت مشاره فني» به جاي «هيئت تماس مستقيم» Direct Contacts Mission سازمان جهاني کار براي بررسي وضعيت به ايران برود. دولت جمهوري اسلامي در سالهاي ??، ?? و ?? از پذيرش اين هيئت خودداري کرده بود. در سال ???? پس از چندين سال تلاش دولت خاتمي توانست از ليست بدترين ناقضين حقوق کار بيرون بيايد. اما در سال ????به علت سرکوب سنديکاهاي کارگري و عدم اجراي تعهدات داده شده از سوي دولت جمهوري اسلامي در ارتباط با کنوانسيون ??? (عدم تبعيض در استخدام و کار) گروههاي کارگري و کارفرمايي تقاضاي تصويب يک پارگراف ويژه ديگر براي جمهوري اسلامي را کردند. تا سقف زماني ???? به دولت ايران مهلت داده شده است که اقدامات لازم براي اجراي کامل کوانسيونها را به عمل آورد.
پاراگراف ويژه به کشورهاي ناقض حقوق بشر و کنوانسيونهاي بنيادين کار تعلق مي گيرد. کشورها اين پاراگراف ويژه را به سختي مي پذيرند و معمولاً تلاش ميکنند «هيئت تماس مستقيم» مربوط به اين پاراگراف را با «هيئت مشاوره فنى» يا «هيئت همکاري هاي فني» که سختگيري کمتري دارد تعويض کنند. دولت جمهوري اسلامي ايران تاکنون 7 بار مشمول پاراگراف ويژه شده است.
براي مطالعه شرح اين رسيدگيها ميتوانيد به آدرس زير رجوع کنيد:
Individual Observations of the Conference Committee on the Application of Conventions and Recommendations
http://www.ilo.org/ilolex/english/newcountryframeE.htm
|